การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียม

การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียม (Total knee replacement)

ถ้าเข่ามีความเสียหายมากจากข้ออักเสบหรือบาดเจ็บ อาจทำให้ทำกิจกรรมธรรมดาๆอยากเช่นเดินหรือขึ้นบันไดได้ยาก คนไข้อาจรู้สึกปวดแม้กระทั่งตอนนั่งหรือนอน

ถ้าได้ทานยาแล้ว ลดหรือหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรม และใช้ตัวช่วยพยุงเวลาเดินแล้วไม่ช่วยให้ดีขึ้นอีกต่อไป คนไข้อาจต้องพิจารณาเพื่อผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม ด้วยการครอบผิวข้อเข่าที่เสียหายหรือเสื่อม ก็จะช่วยให้อาการปวดลดลง ปรับรูปแบบขาที่ผิดรูปและช่วยให้กลับไปทำกิจกรรมต่างๆในชีวิตประจำวันได้อีกครั้ง

โครงสร้าง (Anatomy)

A00389F01

เข่าเป็นข้อต่อที่ใหญ่ที่สุดในร่างกาย กิจกรรมที่ต้องทำในชีวิตประจำวันล้วนต้องอาศัยการทำงานเข่าทั้งนั้น เข่าประกอบด้วยส่วนปลายของกระดูกต้นขาตอนล่างวางอยู่บนตอนปลายของกระดูกแข้งตอนบนและมีสะบ้าซึ่งเคลื่อนตัวในร่องของปลายกระดูกต้นขา มีเส้นเอ็นเส้นใหญ่หลายเส้นคอยยึดกระดูกต้นขาและกระดูกแข้งไว้ให้มั่นคง กล้ามเนื้อต้นขาจะให้ความแข็งแรงแก่เข่า

ผิวข้อซึ่งเป็นบริเวณที่กระดูก3ส่วนมาบรรจบกันนั้นถูกห่อหุ้มด้วยกระดูกอ่อน ซึ่งเป็นสารที่มีลักษณะเรียบและอ่อนซึ่งเป็นเหมือนหมอนที่คอยรองรับกระดูกและทำให้เคลื่อนไหวได้ง่าย

ผิวข้อส่วนที่เหลือจะถูกห่อหุ้มด้วย เนื้อเยื่อเรียบๆบางๆเรียกว่าเยื่อหุ้มข้อ (Synovial membrane) ซึ่งจะปลดปล่อยสารพิเศษที่ทำหน้าที่หล่อลื่นเข่า ลดแรงเสียดทานในเข่าให้มีค่าเกือบเป็นศูนย์

ปกติแล้วทุกๆส่วนจะประสานการทำงานกันอย่างกลมกลืน แต่โรคและการบาดเจ็บจะไปรบกวนการทำงานทำให้ปวด กล้ามเนื้ออ่อนแรงและลดหน้าที่การทำงาน

สาเหตุ

สาเหตุของการปวดเข่าแบบเรื้อรังที่พบได้บ่อยและไม่สามารถใช้งานได้คือเข่าอักเสบ รูปแบบที่พบได้บ่อยที่สุดคือ ข้อเข่าเสื่อม ข้ออักเสบรูมาตอยด์ และข้ออักเสบจากการบาดเจ็บ

  • ข้อเข่าเสื่อมโดยทั่วไปมักพบในคนอายุ50ปีขึ้นไป และพบได้บ่อยในคนที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคข้ออักเสบ ผิวข้อที่เป็นเหมือนหมอนรองรับกระดูกก็จะอ่อนลงและฉีกขาด เมื่อนั้นกระดูกจะขัดสีกับกระดูกอีกท่อนหนึ่ง ทำให้ปวดเข่า ข้อเข่าฝืดขัด
  • ข้ออักเสบรูมาตอยด์เป็นโรคที่เยื่อหุ้มข้อหนาขึ้นและอักเสบ ทำให้ผลิตน้ำเลี้ยงข้อออกมาในช่องว่างในข้อมากเกินไป การอักเสบเรื้อรังนี้สามารถสามารถทำให้ผิวข้อเสียหายได้และทำให้สูญเสียผิวข้อ ปวด และข้อฝืดขัดตามมา
  • ข้ออักเสบจากการบาดเจ็บสามารถเกิดขึ้นได้จากการบาดเจ็บหัวเข่ารุนแรง กระดูกที่หักหรือเส้นเอ็นหัวเข่าฉีกขาดรุนแรงสามารถทำให้ผิวข้อเสียหายได้เมื่อเวลาผ่านไป ซึ่งจะทำให้ปวดเข่าและทำให้การใช้งานเข่าถูกจำกัด

A00389F02

 

 

 

 

 

 

ควรผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมหรือยัง (Is total knee replacement for you?)

การตัดสินใจรับการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมควรจะเป็นการตัดสินใจร่วมระหว่างคนไข้,ครอบครัว แพทย์ประจำตัว และแพทย์ผ่าตัด ทางเลือกอื่นๆสำหรับการเปลี่ยนข้อเข่าเทียมที่แพทย์อาจแนะนำคนไข้ได้แก่ การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมแบบครึ่งข้อ (Unicompartmental knee replacement) หรือ เปลี่ยนผิวข้อเทียมแผลเล็ก (Minimally invasive knee replacement)

คนไข้ที่เหมาะสมในการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมโดยทั่วๆมีดังนี้

  • ปวดเข่ารุนแรงซึ่งทำให้การทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันถูกจำกัด รวมถึงการเดิน การขึ้นบันได และการลุกนั่งเก้าอี้ และอาจเดินลำบากแม้เป็นระยะทางสั้นๆและอาจต้องใช้ไม้เท้าหรืออุปกรณ์ช่วยเดิน
  • ปวดเข่าปานกลางหรือปวดรุนแรงในขณะพัก ทั้งตอนกลางวันและกลางคืน
  • เข่าอักเสบเรื้อรังและบวมซึ่งอาการไม่ดีขึ้นเมื่อพักผ่อนหรือทานยา
  • เข่าผิดรูป เข่าโก่งเข้าหรือโก่งออก
  • ทานยาลดการอักเสบแบบไม่ใช่สเตียรอยด์แล้วอาการปวดไม่ลดลง ยากลุ่มนี้รวมถึงแอสไพริน และไอบูโพรเฟนมักจะเห็นผลในข้ออักเสบระยะแรกๆ ประสิทธิภาพในการลดอาการปวดในแต่ละคนจะแตกต่างกันไป และอาจไม่ได้ผลเท่าใดนักในคนไข้ที่เป็นข้ออักเสบรุนแรง
  • ไม่สามารถทานยาแก้ปวดได้หรือมีอาการข้างเคียงจากยา
  • ล้มเหลวจากการรักษาด้วยวิธีอื่นๆเช่น ฉีดคอร์ติโซน กายภาพ หรือผ่าตัดอื่นๆ

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

 

 

 

 

 

 

 

คนไข้ส่วนใหญ่ที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมมีอายุ60-80ปี แต่แพทย์จะประเมินเป็นรายๆไป ขึ้นอยู่กับระดับความเจ็บปวดและความทุพพลภาพ ไม่ใช่อายุ การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมนั้นทำได้อย่างประสบความสำเร็จในทุกช่วงอายุตั้งแต่วัยรุ่นที่เป็นข้ออักเสบในวัยรุ่นจนไปถึงผู้สูงอายุที่เป็นข้อเสื่อม

การประเมินการรักษาโดยแพทย์กระดูก

  • ประวัติการรักษา ซึ่งศัลยแพทย์ของคุณจะรวบรวมข้อมูลประวัติเกี่ยวกับสุขภาพและซักถามถึงการปวดเข่าและสามารถในการใช้งาน
  • ตรวจร่างกายเพื่อประเมินการเคลื่อนไหวของเข่า ความแข็งแรง และแนวขาทั้งส่วน
  • X-raysเพื่อบ่งชี้ขอบเขตความเสียกายและความผิดปกติของเข่า
  • อื่นๆโดยทั่วๆไป อาจจำเป็นต้องตรวจเลือด สแกนMRI หรือสแกนกระดูกเพื่อบ่งชี้สภาพกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อนของเข่า

A00389F04

 

 

 

 

 

 

ศัลยแพทย์ของคุณจะประเมินผลต่างๆและให้คำปรึกษาการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมจะเป็นวิธีที่ดีที่สุดที่จะลดความเจ็บปวดและทำให้เข่ากลับมาใช้งานได้ดีหรือไม่ แนวทางการรักษาอื่นๆรวมถึงยา การฉีดเข่า กายภาพ หรือการผ่าตัดอื่นๆก็จะแนวทางในการพิจารณาด้วยเช่นกัน

ศัลยแพทย์จะอธิบายถึงความเสี่ยงและอาการข้างเคียงของการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งที่เกิดจากการผ่าตัดเองและที่สามารถเกิดขึ้นได้หลังผ่าตัดเมื่อเวลาผ่านไป

การเตรียมตัวผ่าตัด

ตรวจสุขภาพ

ศัลยแพทย์กระดูกจะให้คนไข้นัดกับแพทย์อายุรกรรมเพื่อตรวจเช็คร่างกายให้ละเอียดก่อนผ่าตัดประมาณ 2-3 อาทิตย์ เพื่อเช็คให้แน่ใจว่าคนไข้ร่างกายแข็งแรงมากพอที่จะพร้อมรับการผ่าตัดและฟื้นตัวได้ดี คนไข้ที่มีโรคประจำตัวร่วมด้วยเช่น โรคหัวใจควรจะต้องพบแพทย์เฉพาะทางเช่น แพทย์หัวใจ ก่อนผ่าตัดด้วย

โดยการตรวจเลือด วัดคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรืออาจตรวจปัสสาวะตามความเห็นแพทย์

 

ยาบางตัวที่ต้องงดทาน

แจ้งให้แพทย์ทราบทุกครั้งหากคนไข้ทานยารักษาโรคอื่นๆอยู่ โดยแพทย์อาจจะสั่งให้หยุดและเริ่มทานอีกครั้งหลังผ่าตัด

 

ตรวจฟัน

แม้ความเสี่ยงในการติดเชื้อหลังผ่าตัดจะต่ำ แต่การติดเชื้อแบคทีเรียก็สามารถจะลามไปยังระบบหลอดเลือดต่างๆในร่างกายได้ คนไข้ควรทำฟันให้เรียบร้อยก่อนที่จะผ่าตัด เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ

 

ตรวจปัสสาวะ

ถ้าคนไข้เคยมีประวัติติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะบ่อยๆ ควรพบแพทย์ทางเดินปัสสาวะก่อนผ่าตัด ชายสูงอายุที่มีโรคทางต่อมลูกหมากควรรับการรักษาให้เรียบร้อยก่อนผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม

 

เตรียมตัวการพักฟื้นที่บ้าน

  • ควรจะมีราวจับในห้องน้ำหรือในอ่างอาบน้ำ
  • มีราวจับที่บันไดที่มั่นคง
  • มีเก้าอี้ที่นั่งสบาย มีพนักผิง และที่วางแขน รวมถึงเก้าอี้ไว้สำหรับวางพาดเท้า ในช่วงที่ต้องยกขาสูง
  • มีเก้าอี้นั่งอาบน้ำ
  • เก็บพรมที่ลื่นหรือสายไฟเกะกะออก
  • นอนพักชั้นล่าง ในช่วงพักฟื้นช่วงแรก เพื่อเลี่ยงการขึ้นลงบันได

อาการแทรกซ้อน (Complications)

อัตราการเกิดโรคหรืออาการแทรกซ้อนจากการผ่าtotal knee replacementนั้นต่ำ อาการแทรกซ้อนที่รุนแรงเช่นเข่าติดเชื้อมีน้อยกว่า2% อาการแทรกซ้อนส่วนใหญ่เช่นหัวใจล้มเหลวหรือหลอดเลือดในสมองอุดตันยิ่งเกิดน้อยกว่า โรคเจ็บป่วยเรื้อรังอาจทำให้อาการแทรกซ้อนรุนแรงขึ้น แม้จะพบอาการแทรกซ้อนไม่บ่อยแต่เมื่อเกิดขึ้น จะทำให้ใช้เวลาฟื้นตัวเต็มที่นานขึ้นหรือการฟื้นตัวเต็มที่ถูกจำกัด

หลอดเลือดดำที่ขาอุดตันเป็นอาการแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยที่สุดในการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม แพทย์จะมีโปรแกรมป้องกันอาการแทรกซ้อนนี้ ซึ่งรวมถึงการยกขาสูงเป็นช่วงๆ บริหารขาช่วงล่างเพื่อเพิ่มการไหลเวียน ใส่ถุงน่องหรือถุงเท้า และยาเพื่อป้องกันเลือดแข็งตัว

ปรึกษาแพทย์ของท่านถึงเรื่องอาการแทรกต่างๆที่ท่านกังวลให้ดีก่อนที่จะผ่าตัด

การติดเชื้อ อาจเกิดบริเวณผ่าแผลตัดหรือรอบๆผิววัสดุในเข่า อาจจะเกิดได้ทั้งขณะพักในโรงพยาบาลหรือกลับบ้านไปแล้ว และอาจเกิดขึ้นหลังผ่าตัดแล้วเป็นปี หากติดเชื้อเล็กน้อยบริเวณแผล ก็รักษาโดยให้ยาฆ่าเชื้อ แต่หากติดเชื้อมากและลามไปในข้อเข่าอาจจะต้องผ่าตัดเพื่อเอาวัสดุออก และให้ระวังเรื่องการติดเชื้อตามร่างกายส่วนอื่นๆด้วยเพราะเชื้อสามารถแพร่มาสู่บริเวณข้อเข่าที่ผ่าตัดได้

 

เกิดลิ่มเลือดอุดตัน ในหลอดเลือดดำขาเป็นอาการแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม ซึ่งอันตรายถึงชีวิตหากลิ่มเลือดนั้นไหลมายังบริเวณปอด แพทย์จะแนะนำให้คนไข้ยกขาสูงเป็นช่วงๆและกระดกปลายเท้า ขยับขาท่อนล่างเพื่อเพิ่มการไหลเวียน ใส่ถุงเท้ากระชับและให้ยาลดการแข็งตัวของเลือด

A00389F08

 

 

 

 

 

 

 

วัสดุผิวข้อเทียมที่ใส่มีปัญหา แม้จะใช้วัสดุที่ดีที่สุดและเทคนิคการผ่าตัดที่ดีที่สุด ผิววัสดุก็อาจจะเสื่อมและหลวมได้ และถึงแม้ว่าคนไข้โดยเฉลี่ยจะงอเข่าได้ 115 องศาหลังผ่าตัด คนไข้บางรายอาจขยับเข่าไม่ได้มาก โดยเฉพาะคนที่ขยับได้น้อยมากอยู่แล้วในช่วงก่อนผ่าตัด

 

ปวดเข่าหลังผ่า มีคนไข้ส่วนน้อยที่อาจจะยังปวดเข่าหลังจากผ่าตัดไปแล้ว โดยส่วนใหญ่จะพบว่าอาการเจ็บปวดลดลงไปมากหลังจากผ่าตัด

 

หลอดเลือดและเส้นประสาทบาดเจ็บ อาจเกิดขึ้นได้ แต่พบน้อยมาก

เมื่อคนไข้ตัดสินใจผ่าตัด (Your surgery)

คนไข้จะต้องเข้าพักในโรงพยาบาลในวันที่ได้รับการผ่าตัด หลังการเข้าพักเพื่อเตรียมตัวผ่าตัดทีมแพทย์วิสัญญีจะประเมินเพื่อเลือกวิธีการให้ยาชายาสลบ โดยทั่วๆไปจะมีวิธีดมยาสลบ(General anesthesia) ซึ่งจะทำให้คนไข้หลับตลอดทั้งการผ่าตัดและบล็อกหลัง(Spinal or epidural anesthesia) ซึ่งจะทำให้คนไข้ชาทั้งขาแต่ยังคงตื่นอยู่ แพทย์วิสัญญีจะประเมินว่าวิธีไหนเหมาะกับคนไข้มากที่สุด

ระยะเวลาในการผ่าตัดนี้ใช้ประมาณ2ชั่วโมง ศัลยแพทย์จะนำผิวข้อและกระดูกที่เสียหายออกและวางตำแหน่งผิวข้อเทียมอันใหม่เพื่อจัดแนวและโครงสร้างใหม่

มีวัสดุผิวข้อเทียมต่างรูปแบบและวัสดุมากมายที่ใช้ในการผ่าตัดผิวข้อเทียม

หลังการผ่าตัด คนไข้จะย้ายไปยังห้องพักฟื้นซักประมาณ1-2ชั่วโมงเพื่อเฝ้าสังเกตอาการรอฟื้นจากยาชาหรือยาดมยาสลบ หลังจากคนไข้รู้สึกตัวก็จะส่งไปพักที่ห้อง

mobile-bearing-three-compartment-knee-prostheses-79814-2947861

 

 

 

 

 

 

 

 

A00389F03

 

 

 

 

 

 

การพักรักษาตัวในโรงพยาบาล (Your stay in the hospital)

คนไข้มีแนวโน้มว่าจะต้องพักรักษาตัวในโรงพยาบาลเป็นเวลาหลายวัน หลังผ่าตัดอาจรู้สึกเจ็บบ้าง แต่จะได้ยาควบคุมความเจ็บปวด เพื่อช่วยให้รู้สึกสบายขึ้น การควบคุมความเจ็บปวดเป็นเรื่องสำคัญในการฟื้นตัว แจ้งให้แพทย์ทราบหากมีปัญหาเรื่องความเจ็บปวดหลังผ่าตัด

เพื่อป้องกันหลอดเลือดอุดตันและลดอาการขาบวม คนไข้ต้องหมั่นกระดกปลายเท้า เพื่อเพิ่มการไหลเวียนและลดการเกิดลิ่มเลือด ยกขาสูง ประคบเย็น และแพทย์อาจจะให้ใส่อุปกรณ์ที่ขาเพื่อป้องกันขาบวมและเลือดแข็งตัว สามารถเริ่มปฏิบัติได้เลยตั้งแต่วันแรก

การเดินและเคลื่อนไหวเข่าก็เป็นเรื่องสำคัญในการฟื้นตัวเช่นกันและควรจะเริ่มทำหลังจากผ่าตัดเสร็จทันทีที่ทำได้

คนไข้ได้รับอนุญาตให้เดินลงน้ำหนักได้เลยและเริ่มกายภาพในวันถัดมาหลังผ่าตัด

นักกายภาพจะสอนท่ากายภาพที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงให้ขาของคนไข้และฟื้นฟูการเคลื่อนไหวของเข่าเพื่อให้สามารถเดินได้และทำกิจกรรมอื่นๆในชีวิตประจำวันได้เร็วที่สุด

เพื่อฟื้นฟูการเคลื่อนไหวเข่าและขา แพทย์อาจใช้knee support เพื่อลดการเคลื่อนไหวขณะคนไข้นอนอยู่บนเตียง  เครื่องออกกำลังกายที่เรียกว่าเครื่องCPM (continuous passive motion) จะช่วยลดบวมที่ขาโดยจะยกขาขึ้นและช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นโดยขยับกล้ามเนื้อขา

การป้องกันปอดบวม ในคนไข้ที่หายใจตื้นในช่วงแรกๆหลังการผ่าตัด ซึ่งเป็นผลมาจากการได้ยาชาและยาลดปวดและใช้เวลานอนบนเตียงนานๆ ซึ่งอาจจะทำให้ปอดหยุดทำงานบางส่วนและอาจเป็นปวดบวมได้ ป้องกันได้โดยให้คนไข้หายใจลึกๆบ่อยๆ พยาบาลอาจให้เครื่องช่วยหายใจที่เรียกว่า Spirometer

ระยะฟื้นตัวที่บ้าน (Your recovery at home)

ความสำเร็จของการผ่าตัดก็ขึ้นอยู่กับการที่คนไข้ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ผ่าตัดในช่วงพักอยู่บ้านใน2-3สัปดาห์แรกหลังผ่าตัดได้ดีแค่ไหนด้วย

การดูแลแผลผ่าตัด (Wound care)

หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลแช่น้ำจนกว่าแผลจะเย็บติดสนิทและแห้ง อาจจะปิดแผลด้วยผ้าพันแผลเพื่อป้องกันระคายเคืองจากเสื้อผ้าหรือถุงน่องsupport

อาหาร (Diet)

หลังจากผ่าตัดอาจมีภาวะไม่อยากอาหารเป็นเวลาหลายสัปดาห์ อาหารที่มีสารอาหารครบถ้วน โดยเฉพาะอาหารที่มีธาตุเหล็กนั้นมีความสำคัญที่จะช่วยให้เนื้อเยื่อสมานกันอย่างเหมาะสมและฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

กิจกรรม (Activity)

การออกกำลังกายเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการพักรักษาตัวที่บ้าน โดยเฉพาะช่วง2-3สัปดาห์แรกหลังผ่าตัด คนไข้ควรจะสามารถกลับไปทำกิจกรรมปกติได้เกือบทั้งหมดภายใน3-6สัปดาห์หลังผ่าตัด อาการปวดเมื่อทำกิจกรรมและปวดตอนกลางคืนพบได้ทั่วไปหลังผ่าตัดเป็นเวลาหลายสัปดาห์ โปรแกรมกิจกรรมของคนไข้ควรมีดังนี้

  • โปรแกรมการเดินโดยค่อยๆเพิ่มความเคลื่อนไหวขึ้นอย่างช้าๆ เริ่มจากฝึกในบ้านก่อนแล้วค่อยออกไปนอนบ้าน
  • การกลับไปทำกิจกรรมหรืองานบ้านปกติอื่นๆเช่น นั่งและยืนและขึ้นลงบันได
  • ออกกำลังท่าเฉพาะวันละหลายๆครั้งเพื่อฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและความแข็งแรงให้เข่า คนไข้ต้องทำได้ด้วยตนเองแต่อาจมีนักกายภาพคอยช่วยเหลือได้ในช่วงสัปดาห์แรกๆหลังผ่าตัด

 

โดยปกติ การขับรถจะเริ่มเมื่อเข่างอได้มากพอที่จะนั่งขับรถได้อย่างสบายและเมื่อกล้ามเนื้อพร้อมที่จะควบคุมการเหยียบคันเร่งหรือเบรก คนไข้ส่วนใหญ่จะสามารถกลับไปขับรถได้ประมาณสัปดาห์ที่4-6หลังผ่าตัด

 

การหลีกเลี่ยงป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้หลังผ่าตัด (Avoiding problems after surgery)

การป้องกันเลือดแข็งตัวและหลอดเลือดอุดตัน (Blood clot prevention)

ปฏิบัติตามคำแนะนำของศัลยแพทย์ของท่านอย่างเคร่งครัดเพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะเลือดแข็งตัวซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ช่วงฟื้นตัวหลายสัปดาห์แรก

สัญญาณเตือน (Warning Signs)

เลือดแข็งตัวและอุดตันที่ขาจะมีสัญญาณเตือนดังนี้

  • ปวดน่องเพิ่มขึ้น
  • ปวดและแดงบริเวณเหนือเข่าและใต้เข่า
  • บวมเพิ่มขึ้นบริเวณน่อง,ข้อเท้า และเท้า

สัญญาณเตือนเมื่อเลือดแข็งตัวแล้วไปอุดตันที่ปอด

  • หายใจสั้นถี่เฉียบพลัน
  • เจ็บหน้าอกเฉียบพลัน

แจ้งให้แพทย์ทราบทันทีถ้าคนไข้มีอาการต่างๆเหล่านี้

ป้องกันการติดเชื้อ (Prevention infection)

สาเหตุส่วนใหญ่ของการติดเชื้อหลังผ่าตัดTotal knee replacementมาจากเชื้อแบคทีเรียที่เข้าไปในกระแสเลือดระหว่างทำฟัน,ติดเชื้อจากทางเดินปัสสาวะหรือผิวหนังติดเชื้อ เชื้อแบคทีเรียเหล่านี้จะไปอาศัยอยู่รอบผิวข้อเทียมและเป็นสาเหตุของการติดเชื้อ

หลังผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม คนไข้ต้องทานยาฆ่าเชื้อเพื่อป้องกันก่อนไปทำฟันหรือผ่าตัดอื่นๆที่ทำให้เชื้อแบคทีเรียเข้าไปในกระแสเลือดได้

สัญญาณเตือนของการติดเชื้อจากการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมที่เป็นไปได้

  • เป็นไข้ต่อเนื่อง (ไข้สูงกว่า 100 F หรือ 37.8 C)
  • หนาวสั่น
  • แผลที่เข่าปวด บวม แดง มากขึ้น
  • มีแผลซึม
  • เข่าปวดมากขึ้นทั้งขณะพักและทำกิจกรรม

แจ้งให้แพทย์ทราบทันทีหากคนไข้มีอาการต่างดังกล่าวนี้

 

หลีกเลี่ยงและระวังลื่นหกล้ม (Avoiding falls)

การหกล้มในช่วงสัปดาห์แรกๆหลังผ่าตัดสามารถทำให้เข่าใหม่นี้เกิดความเสียหายและอาจทำให้ต้องผ่าตัดอีก การขึ้นลงบันไดเป็นอันตรายถ้าเข่ายังไม่แข็งแรงพอและยังเคลื่อนไหวได้ไม่ดี คนไข้ควรใช้ไม้เท้า ไม้ค้ำยัน ไม้เท้า4ขา หรือราวจับหรือคนช่วยประคองจนกว่าคนไข้จะทรงตัวได้ดี ยืดหยุ่นและแข็งแรง

ศัลยแพทย์และนักกายภาพจะช่วยตัดสินใจว่าอุปกรณ์หรือตัวช่วยใดที่จำเป็นต้องใช้และเมื่อใดที่สามารถเลิกใช้ได้อย่างปลอดภัย

คนไข้อาจรู้สึกชาๆบริเวณผิวรอบๆแผลผ่าตัด และอาจรู้สึกตึงๆโดยเฉพาะเมื่อทำกิจกรรมที่งอเข่ามากๆ การฝึกพัฒนาการเคลื่อนไหวเข่าเป็นเป้าหมายหลักของการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม แต่การที่จะกลับไปฟื้นฟูใช้งานได้เต็มที่นั้นพบได้ไม่บ่อย การที่เข่าที่เปลี่ยนผิวข้อมาแล้วจะเคลื่อนไหวเป็นอย่างไรนั้นสามารถคาดได้จากการเคลื่อนไหวก่อนผ่าตัด คนไข้ส่วนใหญ่สามารถที่กลับไปเหยียดขาได้เกือบสุดและงอเข่าได้มากพอที่จะขึ้นลงบันไดได้และขึ้นลงรถได้ การคุกเข่าอาจทำได้ไม่ค่อยสะดวก แต่ไม่ใช่ข้อห้ามแต่อย่างใด สามารถทำได้ บางครั้งคนไข้อาจรู้สึกได้ยินเสียงโลหะกระทบพลาสติกข้างในเมื่องอเข่าหรือเดิน ซึ่งจะค่อยๆลดลงเมื่อเวลาผ่านไปและสามารถทนได้เมื่อเปรียบเทียบกับความเจ็บปวดและข้อจำกัดในการใช้งานที่เคยเป็นก่อนผ่าตัด

 

เข่าใหม่อาจจะทำให้เครื่องตรวจโลหะที่สนามบินและบางตึกมีสัญญาณเตือนได้ ให้แจ้งเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเกี่ยวกับการเปลี่ยนผิวข้อเทียม

หลังการผ่าตัด คนไข้ควรทำสิ่งต่างๆดังนี้

  • ออกกำลังกายเบาๆตามโปรแกรมเพื่อทำให้เข่าแข็งแรงและเคลื่อนไหวได้อย่างเหมาะสม
  • ให้ระวังลื่นล้มและบาดเจ็บ หากคนไข้ที่ผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมแล้วมีกระดูกหักอาจต้องมีการผ่าตัดเพิ่ม
  • แจ้งให้ทันตแพทย์ของท่านทราบว่าได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม คนไข้ควรได้รับยาฆ่าเชื้อก่อนทำการรักษาทางช่องปากทุกครั้งไปตลอดชีวิต
  • พบศัลยแพทย์ของท่านเป็นระยะตามการนัดหมายเพื่อตรวจเช็คเป็นประจำและX-ray ทุกๆ1ปี

ปัจจุบัน มากกว่า90%ของกสนผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียมแบบใหม่มีอายุการใช้งานนานถึง 15-20ปี โดยคนไข้ต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์และดูแลสุขภาพส่วนอื่นๆโดยรวมก็จะช่วยให้คนไข้ใช้เข่าได้นานและได้ผลดีจากการผ่าตัดมากที่สุด

 

Comments

comments

ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

*

คุณอาจจะใช้ป้ายกำกับและคุณสมบัติHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>