ข้อปฏิบัติตัวหลังผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเทียม

หลังผ่าตัดแล้วคนไข้จะพบว่าการใช้ชีวิตหลังผ่าตัดดีขึ้นกว่าก่อนผ่าตัดมาก โดยเฉพาะความเจ็บปวดหายไป แต่การทำกายภาพเพื่อสมานแผลและฟื้นตัวยังต้องทำหลังผ่าตัดเพื่อให้แน่ใจว่าผลการรักษาออกมาดีที่สุด

แม้คนไข้จะสามารถกลับมาทำกิจกรรมต่างๆได้เกือบทุกกิจกรรม คนไข้ควรจะเลี่ยงการลงน้ำหนักที่มากเกินไปบนเข่าข้างที่ผ่าใหม่ คำแนะนำต่อไปนี้จะช่วยให้คนไข้ปรับตัวกับเข่าใหม่ได้ และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างปลอดภัย

การปฏิบัติตัวขณะพักอยู่ในโรงพยาบาล

การเคลื่อนไหวเร็วขึ้นในช่วงแรก (Early Mobilization)
แม้ช่วงแรกของการผ่าตัดคนไข้จะต้องการพัก แต่สิ่งที่สำคัญคือการเริ่มการเคลื่อนไหวในช่วงแรก ถ้าก่อนผ่าตัดคนไข้มีความเจ็บปวดมากในเข่าทำให้ไม่ค่อยได้ใช้งานขาหรือทำกิจกรรม และกล้ามเนื้อขาอาจอ่อนแรง คนไข้อาจจะต้องไปเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขา (Quadriceps) เพื่อเตรียมตัวใช้งานในการควบคุมการใช้งานของเข่าใหม่
การใช้งานเข่าเคลื่อนไหวเข่าในช่วงแรกจะช่วยเสริมการรักษาและฤทธิ์ยาชาหลังผ่าตัดจะช่วยให้คุณรู้สึกสบาย แพทย์และนักกายภาพจะให้คำแนะนำในการดูแลแผลผ่าตัด การควบคุมความเจ็บปวด และการออกกำลังกาย
การควบคุมความเจ็บ (Pain Management)
การควบคุมความเจ็บปวดให้เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญในช่วงแรกที่มีการเคลื่อนไหว แม้หลังผ่าตัดแต่ละคนจะมีความเจ็บปวดไม่เท่ากันแต่ก็สามารถควบคุมได้ด้วยยา ในช่วงแรกคนไข้จะได้รับยาลดปวดทางเส้นเลือด และการได้รับยาแก้ปวดก่อนเพื่อป้องกันจะง่ายกว่าการควบคุมหลังจากปวดแล้ว และจะได้เปลี่ยนเป็นยาทานหลังจาก1-2วันแล้ว
การปฏิบัติอื่นๆหลังผ่าตัด 
คนไข้จะต้องทางยาฆ่าเชื้อและยาป้องกันการแข็งตัวของเลือดเพื่อไม่ให้เกิดเป็นลิ่มในต้นขาหรือน่อง
คนไข้อาจรู้สึกกังวลหรือไม่อยากอาหารหรือท้องผูกในช่วง2-3วัน ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่อาจรู้สึกได้ คนไข้อาจต้องต่อท่อปัสสาวะระหว่างผ่าตัด และได้ยาระบายเพื่อบรรเทาอาการท้องผูกที่เกิดจากยาแก้ปวดหลังผ่าตัด และอาจจะได้รับการสอนเรื่องการหายใจเพื่อป้องกันการอุดกั้นของปอดและช่วงอก
ช่วงแรกเข่าจะได้รับการประคบและมีสายท่อระบายของเหลวที่ยังคั่งค้างภายในเข่า และจะถอดสายออกภายใน1-2วัน
การกายภาพ
นักกายภาพจะมาเริ่มสอนให้คนไข้ใช้เข่าใหม่หลังจากผ่าตัด และฝึกการเหยียดงอเข่าอย่างช้าๆเบาๆด้วยเครื่องpassive motion exercise
ขณะนอนพักอยู่บนเตียง คนไข้ควรกระดกปลายเท้า ปั๊มข้อเท้า เพื่อกระตุ้นให้เลือดในขาไหลเวียนได้ดี ลดการบวมได้

Discharge

คนไข้ใช้เวลาพักตัวในโรงพยาบาลประมาณ 3-7วัน ขึ้นอยู่กับการฟื้นตัวหลังผ่าตัด ก่อนจะได้กลับบ้าน คนไข้จะต้องบรรลุเป้าหมายดังนี้
  • นอนและลุกขึ้นจากเตียงได้ด้วยตัวเอง
  • งอเข่าไ้ด้ประมาณประมาณ 90 องศา หรือเริ่มงอได้มากขึ้นเรื่อยๆ
  • เหยียดขาตรงได้สุด
  • เดินด้วยไม้ค้ำยันหรือ walker ได้และขึ้นบันได2-3ขั้นได้
  • ฝึกกายภาพที่บ้านตามที่แพทย์สั่ง
ขาอาจจะบวมเล็กน้อยหลังจากออกจากโรงพยาบาล ให้คนไข้ยกขาสูง เลี่ยงการนั่งห้อยเท้า(ใช้เท้าพาดเก้าอี้) ประคบเย็นครั้งละ15-20นาที ต่อครั้ง จะช่วยลดบวมได้

การปฏิบัติตัวที่บ้าน

คนไข้อาจต้องมีคนช่วยเหลือช่วง2-3สัปดาห์แรก ถ้าไม่มีคนดูแล อาจส่งตัวไปที่ศุนย์กายภาพได้
คำแนะนำเล็กน้อยในการปฏิบัติตัวที่บ้าน
  • จัดวางเฟอร์นิเจอร์ในบ้านให้เดินด้วยWalkerหรือไม้ค้ำยันได้สะดวก หรืออาจย้ายมานอนชั้นล่าง เพื่อเลี่ยงการขึ้นบันได
  • เอาพรมที่อาจจะทำให้ลื่นสะดุดออก เก็บสายไฟในบ้านให้เป็นระเบียบไม่ขวางทางเดิน
  • วางเก้าอี้อาบน้ำ บาร์จับกันลื่นในห้องน้ำ
  การดูแลแผลทั่วๆไป
  •   เมื่อออกจากโรงพยาบาล แพทย์จะปิดพลาสเตอร์กันน้ำให้ คนไข้สามารถอาบน้ำได้ และไม่แกะพลาสเตอร์จนกว่าแพทย์จะนัดเปิดแผลในอาทิตย์ถัดไป
  •   อาการบวมเข่าจะเกิดขึ้นได้ในง่ายในช่วง 2 อาทิตย์แรก ให้คนไข้หมั่นยกขาสูงและประคบเย็น เลี่ยงการนั่งห้อยเท้าและจะหายปกติภายใน3-6เดือนหลังผ่าตัด
  •  แจ้งให้แพทย์ทราบหากแผลแดงมากขึ้นหรือเริ่มมีของเหลวซึมออกจากแผลมากขึ้น
  •  ถ้าเริ่มมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจถี่ ปวดน่อง ซึ่งอาจจะเป็นสัญญาณของการเกิดลิ่มเลือด หากพบอาการเหล่านี้ให้รีบแจ้งแพทย์ทันที
 ยาที่แพทย์สั่ง
 ทานยาทั้งหมดที่แพทย์สั่ง โดยเฉพาะยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย เพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียและลามไปในเข่าที่เพิ่งผ่าตัดใหม่ เมื่อคนไข้ต้องทำฟันหลังผ่าตัด ให้แจ้ง   ทันตแพทย์ด้วยว่าท่านได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมมา
 อาหาร
 เมื่อกลับจากโรงพยาบาล คนไข้ควรทานอาหารตามปกติ แพทย์อาจแนะนำให้ทานอาหารเสริมธาตุเหล็กและวิตามินซี ดื่มน้ำมากๆ  เลี่ยงการทานแอกอฮอล์ และจำกัด      การดื่มกาแฟ และระวังเรื่องน้ำหนักตัวไม่ให้เพิ่มมากขึ้น เพื่อเลี่ยงการลงน้ำหนักลงบนเข่ามากเกินไป
ปฏิบัติตัวตามปกติ
เมื่อกลับบ้านแล้ว คนไข้ควรปฏิบัติตัวตามปกติ แต่อย่าทำกิจกรรมให้มากเกินไป และค่อยๆสังเกตพัฒนาการและเพิ่มความทนทานในการใช้งานทีละลำดับในช่วง6-12เดือนหลังผ่าตัด คำแนะนำทั่วๆไปที่สามารถนำไปปฏิบัติได้มีดังนี้ (ควรปรึกษาแพทย์อีกครั้งตามกรณีของแต่ละบุคคล)
  • ทำกายภาพ คนไข้ควรจะฝึกออกกำลังตามที่แพทย์สั่งอย่างน้อย2เดือนหลังผ่าตัด ปั่นเครื่องถีบจักรยานสามารถช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรงและทำให้เข่ายืดหยุ่น และพยายามทำให้เข่าสามารถงอและเหยียดให้ได้มากที่สุด
  • การขับรถ ถ้าคนไข้ผ่าตัดเข่าข้างซ้ายและใช้รถที่เป็นเกียร์อัติโนมัติ คนไข้สามารถเริ่มขับรถได้ตั้งแต่1อาทิตย์หลังผ่าตัดเป็นต้นไปถ้าคนไข้ไม่มีอาการเจ็บปวด แต่ถ้าผ่าตัดเข่าข้างขวา ให้เลี่ยงการขับรถประมาณ 6-8 สัปดาห์
  • การขึ้นเครื่องบิน เมื่อคุณผ่านจุดตรวจโลหะที่สนามบิน โลหะในเข่าอาจทำให้สัญญาณเตือนดังขึ้นได้ ให้คุณพกใบรับรองแพทย์หรือเอกสารที่ระบุว่าคนไข้มีวัสดุผิวข้อเทียมอยู่ในร่างกายติดไปด้วย
  • กิจกรรมทางเพศ สามารถกลับไปทำกิจกรรมได้ช่วง4-6สัปดาห์หลังผ่าตัด
  • ท่านอน คนไข้สามารถนอนหลับได้อย่างปลอดภัย ไม่ว่าจะนอนหงาย นอนคว่ำ หรือตะแคงทั้ง2ข้าง
  • กลับไปทำงาน ขึ้นอยู่กับงานที่ทำ อาจจะใช้เวลา 6-8สัปดาห์หรือเร็วกว่านั้น
  • กิจกรรมอื่นๆ เดินให้มากที่สุดเท่าที่คนไข้อยากเดิน แต่การเดินไม่ใช่การกายภาพที่แพทย์สั่ง และไม่สามารถชดเชยกันได้ (หมั่นสังเกตในช่วงอาทิตย์แรกๆ หากเท้าบวม ให้หยุดพักและยกขาสูง ประคบเย็น) สามารถว่ายน้ำได้หลังจากแผลแห้งและสมานกันดีแล้ว ประมาณ 6-8สัปดาห์หลังผ่าตัด เลี่ยงกิจกรรมที่กดน้ำหนักที่เข่า เช่น เทนนิส แบดมินตัน กีฬาปะทะ กระโดด สกี และการยกของหนัก หรือยกน้ำหนัก

Comments

comments

ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

*

คุณอาจจะใช้ป้ายกำกับและคุณสมบัติHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>