เส้นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด

เส้นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด (Anterior cruciate ligament injuries)

การบาดเจ็บเข่าที่พบได้บ่อยที่สุดอันหนึ่งคือเส้นเอ็นไขว้หน้าอักเสบหรือฉีกขาด

นักกีฬาที่เล่นกีฬาพวกฟุตบอลและบาสเก็ตบอลมีแนวโน้มที่จะเกิดเส้นเอ็นไขว้หน้าบาดเจ็บได้ง่าย

ถ้าคนไข้เกิดการบาดเจ็บเส้นเอ็นไขว้หน้า อาจต้องได้รับการผ่าตัดเพื่อให้เข่ากลับมาใช้งานอย่างเต็มที่ได้ตามปกติ ซึ่งขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยเช่นความรุนแรงของการบาดเจ็บและระดับกิจกรรมที่ทำ

โครงสร้าง(Anatomy)

ACL

ข้อเข่าประกอบไปด้วยกระดูก3ส่วน กระดูกต้นขา(femur) กระดูกแข้ง (Tibia) และ กระดูกสะบ้า (Patella) โดยกระดูกสะบ้าจะอยู่ด้านหน้าของข้อต่อเพื่อเป็นเกราะป้องกัน

กระดูกเชื่อมต่อกับกระดูกอื่นด้วยเส้นเอ็น มีเส้นเอ็นหลักๆอยู่4เส้นที่ทำหน้าที่เหมือนเชือกที่แข็งแรงที่จะยึดกระดูกไว้ด้วยกันและทำให้เข่ามั่นคง

เส้นเอ็นด้านข้างข้อเข่า (Collateral ligaments)

เส้นเอ็นประเภทนี้จะพบที่ด้านข้างของเข่า โดยมี medial collateral ligamentอยู่ด้านข้างด้านใน และ lateral collateral ligament อยู่ด้านข้างด้านนอก เส้นเหล่าเหล่านี้จะควบคุมการเคลื่อนไหวไปด้านข้างของเข่าและคุมต้านการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ

เส้นเอ็นไขว้ในข้อเข่า (Cruciate ligaments)

เส้นเอ็นประเภทนี้จะพบภายในข้อเข่าซึ่งจะวางตัวไขว้กันเป็นรูปตัว x ของเส้นเอ็นไขว้หน้าในด้านหน้าและเส้นเอ็นไขว้หลังในด้านหลัง เส้นเอ็นเหล่านี้จะควบคุมการเคลื่อนที่ไปหน้า-หลังของเข่า

เส้นเอ็นไขว้หน้าวางตัวในแนวทแยงตรงกลางเข่าซึ่งป้องกันไม่ให้Tibiaเลื่อนไปด้านหน้าFemurและช่วยให้เข่าหมุนอย่างมั่นคง

 

คำอธิบาย(Description)

A00549F02

ครึ่งหนึ่งของเส้นเอ็นไขว้หน้าบาดเจ็บจะไปสร้างความบาดเจ็บส่วนอื่นของเข่าด้วยเช่น ผิวข้อ หมอนรองข้อ หรือเส้นเอ็นอื่นๆ

เส้นเอ็นบาดเจ็บอาจหมายถึงการ”อักเสบ” และมีการวัดระดับความรุนแรง

การบาดเจ็บระดับ 1 (Grade 1 sprains) เส้นเอ็นที่ได้รับบาดเจ็บในระดับ1จะมีการยืดออกเล็กน้อยแต่ยังคงสามารถที่จะช่วยให้ข้อเข่าคงตัวไว้ได้

การบาดเจ็บระดับ2 (Grade 2 sprains) การบาดเจ็บระดับ2จะทำให้เส้นเอ็นยืดจนถึงจุดที่มันหลวม ซึ่งมักจะหมายถึงเส้นเอ็นฉีกขาดบางส่วน

การบาดเจ็บระดับ3 (Grade 3 sprains) การบาดเจ็บระดับนี้ส่วนใหญ่มักจะหมายถึงเส้นเอ็นฉีกขาดจากกันออกเป็น2ส่วนและข้อเข่าจะไม่มั่นคง

การฉีกขาดบางส่วนของเส้นเอ็นไขว้หน้ามักพบไม่บ่อยแต่ จะพบว่าฉีกขาดอย่างสมบูรณ์หรือขาดเกือบเป็น2ส่วนเลยมากกว่า

สาเหตุ(Cause)

เส้นเอ็นไขว้หน้าได้รับการบาดเจ็บได้จากหลายสาเหตุ

-การเปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนที่แบบฉับพลัน

-หยุดการเคลื่อนที่กะทันหัน

-วิ่งช้าลง

-กระโดดลงมาอย่างไม่เหมาะสม

-โดนปะทะโดยตรงหรือโดนกระแทกชนเช่นการแย่งลูกฟุตบอล

หลายการศึกษาพบว่านักกีฬาเพศหญิงมีอุบัติการณ์เกิดเส้นเอ็นไขว้หน้าบาดเจ็บได้มากกว่าเพศชายในกีฬาบางประเภท เนื่องจากสภาพทางร่างกาย ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและการควบคุมระบบประสาทของกล้ามเนื้อต่างกัน  สาเหตุอื่นๆที่ถูกกล่าวถึงคือความแตกต่างของเชิงกราน และการจัดเรียงตัวของแนวกระดูกขาที่แตกต่างกันในเพศชายและหญิง เส้นเอ็นหลวมมากขึ้นและผลของฮอร์โมนเอสโตรเจนต่อเส้นเอ็น

 

อาการ(Symptom)

เมื่อเส้นเอ็นไขว้หน้าบาดเจ็บ คนไข้จะได้ยินเสียงpopping และรู้สึกเหมือนเข่าจะเคลื่อนหลุด รวมไปถึงอาการผิดปกติที่พบได้บ่อยดังนี้

-ปวดและบวม ภายใน24ชั่วโมง เข่าจะบวม ถ้าปล่อยไว้อาการปวดและบวมจะค่อยๆหายไป แต่เมื่อคนไข้กลับไปเล่นกีฬา คนไข้จะรู้สึกว่าเข่าไม่มั่นคงและจะทำให้มีความเสี่ยงในการเกิดหมอนรองข้อฉีกขาด

-งอเข่าไม่ลง

-ปวดตามข้อ

-รู้สึกไม่สบายขณะเดิน

 

การตรวจทางแพทย์ (Doctor examination)

การตรวจทางร่างกายและประวัติของผู้ป่วย(Patient examination and patient history)

เมื่อมาพบแพทย์ครั้งแรก แพทย์จะถามถึงอาการและประวัติการรักษา

เมื่อแพทย์ได้ตรวจร่างกาย แพทย์จะเช็คโครงสร้างเข่าทั้งหมดและเปรียบเทียบกับข้างที่ไม่ได้รับบาดเจ็บ การบาดเจ็บของเส้นเอ็นส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจร่างกาย

การตรวจถ่ายภาพ(Imaging tests)

การตรวจอื่นๆที่จะช่วยยืนยันการวินิจฉัยของแพทย์

-X-rays ถึงแม้ว่าภาพX-raysจะไม่แสดงการบาดเจ็บของเส้นเอ็นแต่มันจะแสดงให้เห็นว่ามีการบาดเจ็บอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับกระดูกหักหรือไม่

-MRI สามารถทำให้เห็นภาพของเนื้อเยื่ออ่อนเช่นเส้นเอ็นไขว้หน้าได้ชัดเจนขึ้น อย่างไรก็ตาม การวินิจฉัยเส้นเอ็นไหว้หน้าฉีกขาดไม่จำเป็นต้องใช้MRI

 

การรักษา(Treatment)

การรักษาเส้นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาดจะขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ป่วยแต่ละคน เช่นนักกีฬาที่อายุน้อยที่เล่นกีฬาที่ต้องใช้ความว่องไวส่วนใหญ่ต้องได้รับการผ่าตัดเพื่อที่จะได้กลับไปเล่นกีฬาได้อย่างปลอดภัย คนไข้ที่ทำกิจกรรมน้อยลงอาจจะสามารถกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติ ทำกิจกรรมเบาๆได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด(Nonsurgical  treatment)

เส้นเอ็นที่ฉีกขาดจะไม่สมานต่อกันโดยไม่ผ่าตัด แต่การรักษาโดยไม่ผ่าตัดจะได้ผลดีกับผู้ป่วยที่สูงอายุและทำกิจกรรมเบาๆเล็กๆน้อยๆ ถ้าความมั่นคงของเข่าโดยรวมมีสภาพดีแพทย์จะแนะนำการรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

ผ้าพันข้อ (Bracing) แพทย์อาจแนะนำให้ใส่ผ้าพันข้อเพื่อทีจะป้องกันเข่าจากความไม่มั่นคงในการเคลื่อนที่ คนไข้อาจต้องใช้ไม้ค้ำยันเพื่อลดการลงน้ำหนักที่ขา

กายภาพบำบัด (Physical therapy) เมื่อบวมลดลงก็สามารถเริ่มทำกายภาพบำบัดได้ ออกกำลังกายท่าเฉพาะจะช่วยฟื้นฟูการทำงานของเข่าได้และทำให้กล้ามเนื้อขาแข็งแรง

การรักษาแบบผ่าตัด(Surgical treatment)

การสร้างเส้นเอ็นใหม่ (Rebuilding the ligament) เส้นเอ็นฉีกขาดส่วนใหญ่ไม่สามารถเย็บให้กับไปติดกันได้ การเย็บซ่อมเส้นเอ็นเพื่อทำให้เข่ามีความมั่นคงเหมือนเดิม จะต้องสร้างเส้นเอ็นใหม่โดยแพทย์จะใส่เนื้อเยื่อปลูกถ่ายแทนเส้นเอ็นที่ขาด เนื้อเยื่อนี้เป็นเหมือนโครงสร้างใหม่ให้เส้นเอ็นใหม่ได้ยึดเกาะเพื่อจะเติบโต

เนื้อเยื่อปลูกถ่ายสามารถได้มาจากหลายแหล่ง บ่อยครั้งจะได้มาจากเส้นเอ็นสะบ้าซึ่งอยู่ระหว่างสะบ้ากับกระดูกแข้ง เส้นเอ็นhamstringที่ด้านหลังต้นขามักเป็นแหล่งของเนื้อเยื่อที่นำมาใช้เหมือนกัน บางครั้งก็ใช้เส้นเอ็นQuadricepsที่วิ่งจากสะบ้าเชื่อกับกระดูกต้นขา หรือสุดท้ายคือเนื้อเยื่อปลูกถ่ายจากผู้บริจาค ซึ่งในประเทศไทยยังไม่ทำวิธีนี้

มีข้อดีและข้อเสียมากมายจากแหล่งเนื้อเยื่อปลูกถ่ายทั้งหมด คนไข้ควรปรึกษาศัลยแพทย์กระดูกของท่านเพื่อช่วยในการเลือกเนื้อเยื่อปลูกถ่ายที่เหมาะสมกับคนไข้ที่สุด และเนื่องจากเนื้อเยื่อที่ปลูกถ่ายนั้นต้องใช้เวลาในการเจริญเติบโต นักกีฬาอาจต้องรอประมาณ 6 เดือนหรือมากกว่านั้นกว่าจะกลับไปเล่นกีฬาได้

 

ขั้นตอนผ่าตัด (Procedure) การผ่าตัดสร้างเว้นเอ็นไขว้หน้าใหม่นั้นทำได้โดยใช้วิธีผ่าตัดส่องกล้องซึ่งจะแผลเล็ก และมีการรื้อน้อย ซึ่งจะมีข้อดีคือมีการความเจ็บปวดจากการผ่าตัดน้อยกว่า ใช้เวลาพักในโรงพยาบาลสั้นกว่า และยังฟื้นตัวเร็วกว่า

 

การกายภาพฟื้นฟู(Rehabilitation)

ไม่ว่าคุณจะได้รับการรักษาโดยการผ่าตัดหรือไม่ การฟื้นฟูร่างกายมีบทบาทสำคัญที่จะทำให้คนไข้กลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ โปรแกรมกายภาพบำบัดจะช่วยให้เข่ามีความแข็งแรงและมีการเคลื่อนไหวกลับไปเป็นปกติ

ถ้าคนไข้ได้รับการผ่าตัด คนไข้ต้องทำกายภาพบำบัดเพื่อให้สามารถกลับไปมีกล้ามเนื้อที่แข็งแรงและกลับไปเคลื่อนไหวได้ตามปกติ  ท่าของโปรแกรมกายภาพจะฝึกเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อโดยไม่กระทบต่อเส้นเอ็นที่สร้างใหม่ เป้าหมายสุดท้ายของการฝึกกายภาพคือให้คนไข้กลับไปเล่นกีฬาได้เหมือนเดิม

 

 

Comments

comments

Posted in เส้นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด Tagged with: , ,
4 comments on “เส้นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาด
  1. ้ีืbig พูดว่า:

    ถ้าเส็นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาดบางส่วน ต้องรักษาแบบไหนถึงจะกลับมาเล่นกีฬาได้เร็วที่สุด

  2. ภาณุพงศ์ พูดว่า:

    ถ้าเส็นเอ็นไขว้หน้าฉีกขาดบางส่วน ต้องรักษาแบบไหนถึงจะกลับมาเล่นกีฬาได้เร็วที่สุด

ใส่ความเห็น

อีเมล์ของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *

*

คุณอาจจะใช้ป้ายกำกับและคุณสมบัติHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>